Laat bij een gesloten gashaard de waakvlam aan in de maanden met een R — wat dat aan gas kost en wat het voorkomt

Wat er gebeurt als een gesloten haard koud staat

Een gesloten toestel heeft een dichte verbrandingskamer: de ruimte achter het glas waarin de brander, de branderbak en de houtset zitten. Die verbrandingskamer staat via een concentrisch kanaal in verbinding met de buitenlucht en volgt dus de buitentemperatuur, niet de temperatuur in huis. De lucht erin is buitenlucht, met de vochtigheid die daarbij hoort. Staat de haard weken koud, dan slaat dat vocht neer op het staal in de verbrandingskamer. Het kan er niet uit: de verbrandingskamer is afgesloten van de ruimte waarin de haard staat.

Het roest dat daarvan komt zit aan de kant die je ziet — de brander, de bodem van de branderbak, de achterwand en de binnenzijde van het frame, allemaal achter het glas. De haard blijft gewoon branden; functioneel merk je er niets van. Maar een sfeerhaard koop je om naar te kijken, en na een paar vochtige winters ziet een haard van drie jaar oud er van binnen uit als een toestel van tien jaar oud.

De waakvlam voorkomt dat. Hij houdt het staal in de verbrandingskamer een paar graden boven de buitenluchttemperatuur en onderhoudt een lichte trek door het kanaal. De verbrandingskamer blijft daarmee droog en de binnenkant blijft eruitzien zoals bij de oplevering.

Bij een open toestel speelt dit niet

Een open toestel haalt zijn verbrandingslucht uit de ruimte waarin hij staat; geen glas ervoor of een open front is het kenmerk. De binnenkant deelt daarmee het binnenklimaat van een verwarmd huis, en er zit bovendien nauwelijks staal in dat kan roesten. Heb je een open toestel, dan hoeft de waakvlam er in de winter niet voor aan.

Toestel met ionisatiebeveiliging

Bij toestellen met ionisatiebeveiliging is het niet mogelijk een waakvlam te laten branden: het toestel ontsteekt elektronisch en er brandt geen permanente vlam. Weet je niet zeker of jouw toestel ionisatiebeveiliging heeft, zoek dat dan op via het typeplaatje van de haard of de handleiding die bij het toestel is geleverd. Handleiding kwijt — in de kennisbank staat een handleidingenbank met honderden titels.

Wat de waakvlam aan gas verbruikt

Het verbruik van een waakvlam staat nergens op de haard, maar het is uit te rekenen. In het installatievoorschrift staan de waakvlambrander en het nummer van de inspuiter; de doorlaat van die inspuiter bepaalt hoeveel gas erdoor kan. Een gangbare set — een tweevlams waakvlambrander met inspuiter nr. 36 op 25 mbar — komt uit op ongeveer 0,024 m³ per uur. Dat is bijna zes tiende kuub per etmaal.

Wat dat kost, hangt af van jouw gastarief — en dat loopt sterk uiteen. Een vast contract van vóór 2022 zit ruim onder het huidige gemiddelde van ongeveer € 1,50 per m³; een dynamisch contract kan erboven liggen. Vul daarom het tarief van je eigen jaarafrekening in, niet het gemiddelde uit het nieuws.

Zet het bedrag naast wat het toestel gekost heeft. Een gesloten inbouwhaard ligt tussen de zes- en twaalfduizend euro, en het beeld achter het glas is waar je voor betaalt. De afweging maak je zelf; ik lever de berekening en de redenering erachter — en die pleiten voor aanlaten in de R-maanden.

Na vijf dagen kan hij zichzelf uitzetten

Of jouw haard dit doet, hangt niet af van de haard maar van de ontvanger: het kastje dat de afstandsbediening aanstuurt. Ontvangers van na 2017 schakelen de waakvlam uit wanneer die vijf dagen achtereen alleen heeft gebrand. Dat is geen storing maar een energiebesparende functie — terwijl de fabrikanten zelf adviseren de waakvlam in de wintermaanden juist te laten branden. Oudere ontvangers hebben de functie niet; daar brandt de waakvlam gewoon door.

Let op bij een ouder toestel: is de ontvanger ooit vervangen door een exemplaar van na 2017, dan doet ook jouw oude haard dit voortaan. Ontvanger en afstandsbediening worden als set vervangen — de oude bediening werkt niet met de nieuwe ontvanger — dus een nieuwere afstandsbediening bij een ouder toestel is een aanwijzing. Zeker weten doe je het aan het gedrag: doofde de waakvlam vroeger nooit en gebeurt dat sinds een reparatie na vijf dagen wel, dan is dat de verklaring.

De teller begint opnieuw zodra de hoofdbrander heeft gebrand, en dat kun je de afstandsbediening laten doen. De nieuwere bediening kan per weekdag programmeren. Stel twee vaste dagen in, bijvoorbeeld maandag en vrijdag — zo blijft het interval binnen de vijf dagen. Je stelt een inschakeltijd in met een dagtemperatuur die boven de kamertemperatuur ligt, en als nachttemperatuur de stand “–”. Op de inschakeltijd ontsteekt de hoofdbrander; op de uitschakeltijd valt het toestel terug naar de stand-by-stand en brandt alleen de waakvlam weer. Twee korte blokken per week kosten over het seizoen enkele euro’s aan gas.

Zelf de haard eens per vijf dagen een paar minuten aanzetten reset de teller ook. Hoe je de timertijden instelt staat in de gebruikershandleiding van je toestel. Dooft de waakvlam en start de haard daarna niet: in het artikel je gashaard doet het niet staat wat je zelf kunt checken.

Wat ik er bij het onderhoud aan meet

Dit meetwerk hoort bij toestellen met thermokoppelbeveiliging. Een waakvlam moet daar niet alleen branden: hij verwarmt een thermokoppel, en de spanning daarvan houdt de magneetklep in het gasregelblok open. Die spanning meet ik bij elk onderhoud door met de multimeter. Een vervuilde waakvlam of een verouderd thermokoppel zakt langzaam naar het punt waarop de klep afvalt en de waakvlam dooft. Ligt de gemeten waarde buiten de marge, dan vervang ik het thermokoppel of de waakvlamset direct.

Gaat de waakvlam niet aan? Plan een afspraak — reactie dezelfde avond.